postmodernism. style and subversion, 1970-1990

Kilka tygodni temu w londyńskim Victoria & Albert Museum rozpoczęła się wystawa "Postmodernism. Style and Subversion 1970 - 1990", pretendująca do miana programowego podsumowania i usystematyzowania (jeśli to w ogóle możliwe) dziedzictwa (choć oczywiście trudno zakładać, że mówimy o zamkniętym rozdziale) postmodernizmu w architekturze, sztuce i modzie. Przy okazji tej wystawy ukazała się obszerna publikacja przygotowana przez Glenna Adamsona i Jane Pavitt. Nie jest to zwykły katalog ale antologia ponad 40 esejów -  i to dotyczących tematów tak z pozoru od siebie odległych jak Biennale Architektury w Wenecji w 1980 roku, taniec buto, anarchitektura, rządy Margaret Thatcher, przemoc w fotografii reklamowej, Rem Koolhaas jako "ghost-writer", filmy Dereka Jarmana, styl hip-hopowców w pierwszej połowie lat 80., japońskie wzornictwo przemysłowe, turntablizm, Cindy Sherman itd. Książkę rozpoczyna sążnisty, niemal 100-stronicowy tekst wprowadzający autorstwa Adamasona i Pavitt. Postmodernism is almost alright, indeed...  

the captured museum

Książka podsumowuje Carte Blanche, fascynujący eksperyment Barbary Steiner, dyrektorki Galerie für Zeitgenössische Kunst w Lipsku, która oddała na dwa lata swoją instytucję w ręce prywatnych galerii, kolekcjonerów i firm. Oczywiście za opłatą. W ten sposób znana i poważana (co równa się: krytykowana przez lokalne środowisko i urzędników za hermetyczny program) instytucja trafiła w ręce podmiotów, których wpływ na decyzje programowe muzeów jest zazwyczaj dyskretnie pomijany. Steiner dokumentuje i prześwietla zawiłe związki między instytucją sztuki a światem korporacji i zamożnych kolekcjonerów, którzy wysysają z niej (intelektualne) soki a jednocześnie pompują w nią (szeleszczącą) krew. 

zapraszamy na piknik

the exhibitionist # 3

Na okładce najnowszego numeru „The Exhibitionist” - magazynu poświęconego w całości zagadnieniu exhibition making – znajduje się zdjęcie Dawida, rzeźby Michała Anioła. Abstrahując od tego jak dobrze nagi bohater podbija dwuznaczny tytuł pisma, kieruje on czytelników w stronę prawdziwej, heroicznej misji „Ekshibicjonisty”, czyli próby zmierzenia się z chaosem towarzyszącym praktyce kuratorskiej – braku metodologii, historiografii i jasno wypracowanej etyki zawodowej.
Pismo podzielone jest rygorystycznie na stałe kategorie. W Curator's Favourites kuratorzy wspominają istotne dla swojej praktyki wystawy. Co symptomatyczne w dwóch przypadkach na trzy teksty, są to wystawy których to autorzy w ogóle nie widzieli na oczy, znając je jedynie z dokumentacji i opowieści świadków - przykładowo, kolektyw WHW opowiada o ekspozycji "Innowacje w sztuce chorwackiej" z 1970 roku. Takich wycieczek do przeszłości jest w tym numerze sporo – np. Lars Bang Larsen wspomina osobliwą wystawę "Expo Johnny Hallyday" z 1978, poświęconą gwieździe francuskiej muzyki, zorganizowaną bez udziału artystów ani też jakiegokolwiek zaangażowania ze strony głównego bohatera ekspozycji (dział: Back in the Day). Temat współczesnych „nieautoryzowanych retrospektyw” porusza także Shelly Bancroft i Peter Nesbett z nowojorskiej galerii Triple Candie, która specjalizuje się w organizowaniu wystaw bez oryginalnych dzieł sztuki (zazwyczaj są to nieautoryzowane rekonstrukcje czy też efekty poszukiwań w Internecie i bibliotekach) jak i bez wiedzy samych artystów. Retrospektywa jest tematem sekcji Typologies – poza tekstem o frapującej działalności Triple Candie znajdują się tam materiały Jessiki Morgan (o wystawach Martina Kippenbergera i Johna Baldessariego) oraz Elisabeth Sussman (retrospektywa Paula Theka). Wybraną do tego numeru wystawą, która poddana została głębszej analizie (Assessments), jest 8. edycja Biennale w Gwangju, czyli "10000 Lives" Massimiliano Gioniego, uznana przez głównego redaktora „Ekshibicjonisty” Jensa Hoffmana, za jedno z najważniejszych zdarzeń artystycznych dekady. W sekcji Attitude znajduje się pouczający tekst Marii Lind o nieporozumieniach, mentalnych kliszach i niespełnionych nadziejach pokładanych w studiach kuratorskich (mój ulubiony cytat to definicja kuratorskiego networkingu: „annoying behavior of careerists seeking contacts”). W sekcji Rear Mirror skonfrontowane zostały opowieści dwóch kuratorek Kathrin Rhomberg i Jane Alison o wybranych własnych projektach: 6. Biennale Sztuki w Berlinie i „The Surreal House”. Reasumując: kolejna porcja ekshibicjonistycznych (duża część tekstów pisana jest przez kuratorów o ich własnych projektach), akademickich, specjalistycznych materiałów, dla zainteresowanych przeszłością i przyszłością profesji kuratorskiej. "Ekshibicjonista" obnaża się m.in. w berlińskich księgarniach Pro QM i Motto.  

the absence of work

Rachel Haidu prezentuje swoją książkę "The Absence of Work", MIT Press 2010, 392 strony, oprawa twarda, cena: 94zł. Zamów>>

Marcel Broodthaers (1924-1976) był jednym z najoryginalniejszych, a jednocześnie najmniej spopularyzowanych, poza wąskim kręgiem specjalistów, artystów XX wieku. Ex-poeta (stał się artystą wizualnym w dopiero wieku 40 lat, narzekając że dotąd "nie znał się na niczym"), autor słynnego fikcyjnego "Departmentu Orłów Muzeum Sztuki Nowoczesnej", ojciec krytyki instytucjonalnej, projektant swojego własnego nagrobka - jest wciąż wielką zagadką dla świata sztuki.  
Rachel Haidu - profesor na University of Rochester - poświęciła tej postaci piękną, erudycyjną książkę "The Absence of Work", wiążąc sztukę Broodthaersa z komunikacyjnymi porażkami, rozpadem języka, frustrującym doświadczeniem literackim. Haidu odczytuje też jednocześnie prace artysty w bardziej polityczny sposób, jako wypowiedź o demokracji i tożsamości narodowej. Odkrywa i przepisuje na nowo dzieło Marcela Broodthaersa.

Anne Rorimer pisze o książce: "Haidu’s brilliant analysis of Broodthaers’s career illuminates his far-reaching aesthetic strategies and innovative methods. This book places him in the context of contemporary art history with insightful reference to modernist and postmodernist thought. Impressive, intelligent, and inspired, it sets forth the artist’s role as a progenitor of installation art and institutional critique.” Na zdjęciu u góry autorka prezentuje swoją książkę w Muzeum pro qm - Rachel była niedawno gościem konferecji poświęconej Włodzimierzowi Borowskiemu.

VIP Selection # 4: Teresa Gleadowe

Exhibiting the New Art, red. Teresa Gleadowe, Afterall Books 2010, j. angielski, 280 stron, kolorowe i czarno-białe ilustracje, oprawa miękka.
Cena: 68 zł  61,20 zł. Kup w sklepie internetowym muzeum pro qm>>

Zakończyła się konferencja poświęcona postaci Włodzimierza Borowskiego oraz "zagadnieniu ekspozycji, rekonstrukcji i powtórzenia artystycznych prac z lat 60. i 70. opartych o pojęcie dematerializacji, entropii, śladu w aktualnych praktykach kuratorskich i muzealnych." Dzisiaj swój wykład o wystawie ”When Attitudes Become Form” z 1969 roku (zorganizowana przez Haralda Szeemanna w Kunsthalle Bern, wystawa ta znana jest jako pierwsze tego typu przedsięwzięcie ukazujące nowy nurty: postminimalizmu, arte povera, sztuki ziemi i sztuki konceptualnej), wygłosiła Teresa Gleadowe - pisarka, kuratorka, założycielka i dyrektorka programu studiów dla kuratorów sztuki współczesnej w Royal College of Art w Londynie. Jednocześnie do księgarni dotarły (w walizce pani Gleadowe!), pierwsze egzemplarze znakomitej książki poświęconej zarówno ”When Attitudes Become Form” jak i "Op Losse Schroeven" (również z 1969 roku). Publikacja ta stanowi początek wydawanej przez Afterall serii „Exhibition Histories”, której redaktorką jest właśnie Teresa Gleadowe (osobiście prezentuje książkę na zdjęciu). 

curating consciousness. mysticism and the modern museum

Marcia Brennan "Curating Consciousness. Mysticism and the Modern Museum", MIT Press 2010, 304 str., 95 ilustracji, twarda oprawa, obwoluta, cena: 90 zł

"Curating Consciousness. Mysticism and the Modern Museum" to kolejna lektura obowiązkowa dla osób zainteresowanych historią muzeów w XX wieku, jak i narodzinami zawodu kuratora. Znakomicie napisana książka, jest próbą zdefiniowania nurtu "mistycznego" w praktyce kuratorskiej na przykładzie niezwykłej biografii Jamesa Johnsona Sweeneya (1900–1986). Sweeney został zatrudniony w 1935 roku przez Alfreda H. Barra, na stanowisku dyrektora działu malarstwa i rzeźby w MOMA. Później w latach 50. był m. in. dyrektorem Guggenheim Museum, a w 60. the Museum of Fine Arts w Houston. Jego nietypowe, "alchemiczne" pomysły ekspozycyjne, wieloletnia współpraca i dialog z takimi artystami jak Duchamp czy Chillida, zainteresowanie sztuką afrykańską i kreolską, zaowocowały przełomowymi ale i bezkompromisowym wystawami (kiedy Harry Guggenheim poprosił Sweeneya o przygotowanie bardziej popularnego, edukacyjnego programu, ten natychmiast zrezygnował z pracy). Zasłynął ekstrawaganckimi pomysłami - jak np. przetransportowaniem 16-tonowej cześciowo zakopanej w ziemi prekolumbijskiej kamiennej głowy, znalezionej podczas podróży po meksykańskiej dżungli, do Houston na kuratorowaną przez siebie wystawę o Meksyku. 
Paul Staiti pisze o książce: "This book is proof that the best art history is simply careful and astute inquiry. Brennan elegantly recuperates Sweeney as the oracle of coincidentiae oppositorum: the admissible and desirable contradictions that drove so much of mid-century Modernist creative thinking. These were the kinds of beautiful but elusive contradictions that compelled artists to step outside the safety zone of pure corporeality so that they might breach the dangerous spaces between the physical and the metaphysical, the formal and the transcendental, the visible and the invisible."