thinking contemporary curating

Na dziś proponujemy nowość z kategorii "curatorial studies". Terry Smith - zasłużony australijski krytyk sztuki znany ze świetnej publikacji What is Contemporary Art? (bardziej wnikliwym czytelnikom należy go przypomnieć jako członka grupy Art & Language), napisał solidne kompendium wiedzy na temat historii, etyki i dalszych perspektyw teorii i praktyki kuratorskiej. W pięciu esejach zajął się kluczowymi dylematami tej profesji m. in. rozmywaniem się granicy między praktyką artysty a kuratora czy też wyzwań jakie stawia przed autorami wystaw "wymóg uczestnictwa" ze strony publiczności. Książka jest pierwszym tomem w nowej serii zainaugurowanej przez nowojorskie ICI (Independent Curatorial International), pod tytułem Perspective in Curating.  Autorem projektu graficznego - piękna zielona okładka z tłoczeniem! - jest Scott Ponik. 

postmodernism. style and subversion, 1970-1990

Kilka tygodni temu w londyńskim Victoria & Albert Museum rozpoczęła się wystawa "Postmodernism. Style and Subversion 1970 - 1990", pretendująca do miana programowego podsumowania i usystematyzowania (jeśli to w ogóle możliwe) dziedzictwa (choć oczywiście trudno zakładać, że mówimy o zamkniętym rozdziale) postmodernizmu w architekturze, sztuce i modzie. Przy okazji tej wystawy ukazała się obszerna publikacja przygotowana przez Glenna Adamsona i Jane Pavitt. Nie jest to zwykły katalog ale antologia ponad 40 esejów -  i to dotyczących tematów tak z pozoru od siebie odległych jak Biennale Architektury w Wenecji w 1980 roku, taniec buto, anarchitektura, rządy Margaret Thatcher, przemoc w fotografii reklamowej, Rem Koolhaas jako "ghost-writer", filmy Dereka Jarmana, styl hip-hopowców w pierwszej połowie lat 80., japońskie wzornictwo przemysłowe, turntablizm, Cindy Sherman itd. Książkę rozpoczyna sążnisty, niemal 100-stronicowy tekst wprowadzający autorstwa Adamasona i Pavitt. Postmodernism is almost alright, indeed...  

ruins

Kolejną pozycję w znakomitej serii Documents of Contemporary Art (wydawaną przez Whitechapel Gallery we współpracy z MIT Press) skompilował Brian Dillon, brytyjski "agent" nowojorskiego Cabinet. Pomysł na tą serię wydawniczą jest prosty, choć wymaga setek godzin spędzonych w bibliotece. Celem każdego z tomów jest wytyczenie kanonu najważniejszych tekstów związanych z wybranym tematem w sztuce. Są to eseje krytyczne, opowiadania, manifesty, teksty artystów i recenzje krytyków, fragmenty pamiętników i transkrypcje akademickich wykładów etc. Książki te obywają się bez jakichkolwiek ilustracji, koncentrując się na wyłącznie na słowie pisanym. Każdy tom kompilowany jest przez innego redaktora gościnnego. Dotychczas ukazały się m. in.: "The Archive", "Design and Art", "The Gothic", "Chance", "Appropriation", "Participation" czy (ostatnio) "Sound". Brian Dillon zanurza się w tym co fascynuje go najbardziej, czyli w tekstach na temat ruin. "Ruins" to bodajże najbardziej ekscytujący zbiór jaki ukazał się dotychczas w serii. Na liście autorów znajdują się takie nazwiska jak Walter Benjamin, Jacques Derrida, Le Corbusier, Svetlana Boym, Martin Lewis, Robert Smithson (nie mogło przecież zabraknąć jednego z najpiękniejszych istniejących tekstów o żywych ruinach współczesnych miast poprzemysłowych, czyli "A Tour of the Monuments of Passaic, New Jersey" z 1967 roku), Paul Virillo czy Tacita Dean.
U góry Brian Dillon, himself, pozuje przed podpisaniem naszej kopii Ruins. 

alina szapocznikow: awkward objects

Najnowsza książka Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie poświęcona jest twórczości Aliny Szapocznikow. Nosi tytuł Awkward Objects (Niezgrabne przedmioty) i jest zbiorem tekstów opartych o wystąpienia na międzynarodowej sesji poświęconej artystce jaka odbyła się w maju 2009 roku. Wśród autorów znajdują się m. in. Griselda Pollock, Sarah Wilson, Paweł Leszkowicz i Tomas Pospiszyl. Autorem projektu graficznego jest Ludovic Balland, który zaproponował zupełnie nowy layout i format dla książek wydawanych przez muzeum. 

Krótkie przypomnienie: Alina Szapocznikow urodziła się w 1926 w zasymilowanej rodzinie żydowskiej w  Kaliszu, w czasie wojny kilka lat spędziła w obozach koncentracyjnych. Po jej zakończeniu studiowała w Pradze, potem w Paryżu, gdzie w swej twórczości, zatrzymanej przez przewlekłą chorobę w 1973, stworzyła dzieło złożone z zaskakującej ilości eksperymentalnych rzeźb i rysunków, które do dziś zadziwiają swoja innowacyjnością i siłą oddziaływania. Pozostawiła po sobie niezwykłe pionierskie, złożone dzieło, które wyraża zarówno jej osobiste losy, dążenia i obsesje, jak i bardziej uniwersalną kondycję zmagającej się z wyzwaniami współczesności artystki. Alina Szapocznikow od końca lat 50. jest artystką uznaną - choć wystawianą z różną intensywnością w różnych okresach, to w zasadzie nieprzerwanie obecną. Obecna jest także jej legenda i świadomie kreowany wizerunek: pięknej, samodzielnej, utalentowanej kobiety, wizerunek utrwalony na licznych fotografiach. Poza Polską trwa aktualnie intensywny proces zapoznawania się z dziełem artystki : prezentacje jej prac na kolejnych międzynarodowych wystawach i zakupy do muzealnych kolekcji (jak choćby pokaz Fotorzeźb na „Documenta” w 2007 roku i ich zakup przez Centrum Pompidou) zwróciły uwagę na tę artystkę.

the captured museum

Książka podsumowuje Carte Blanche, fascynujący eksperyment Barbary Steiner, dyrektorki Galerie für Zeitgenössische Kunst w Lipsku, która oddała na dwa lata swoją instytucję w ręce prywatnych galerii, kolekcjonerów i firm. Oczywiście za opłatą. W ten sposób znana i poważana (co równa się: krytykowana przez lokalne środowisko i urzędników za hermetyczny program) instytucja trafiła w ręce podmiotów, których wpływ na decyzje programowe muzeów jest zazwyczaj dyskretnie pomijany. Steiner dokumentuje i prześwietla zawiłe związki między instytucją sztuki a światem korporacji i zamożnych kolekcjonerów, którzy wysysają z niej (intelektualne) soki a jednocześnie pompują w nią (szeleszczącą) krew. 

kiedy rano otwieram oczy widzę film

Ana Janevski chowa się za okularami i swoją książką Kiedy rano otwieram oczy widzę film. Ana jest tuż przed wylotem do NYC (nasza koleżanka zamienia warszawskie MOMA na MOMA nowojorskie). W tle słynna mozaika na Pańskiej. Wydawnictwo Kiedy rano...  jest powrotem do inauguracyjnej wystawy, pod tym samym tytułem, zorganizowanej trzy lata temu w tymczasowej siedzibie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. W bogato ilustrowanej książce, projektowanej przez Ludovica Ballanda, znajdują się teksty Stevana Vukovića, Łukasza Rondudy, rozmowa z Tomislavem Gotovacem, sporo archiwalnych tekstów: manifestów komentarzy, anonsów etc. 

Oto informacja od wydawcy: Zapraszamy w podróż do kraju, którego już nie ma, a który wytworzył najważniejszy w naszej części Europy mit sztuki radykalnej. Ana Janevski, narodziny nowych tendencji w sztuce przełomu lat 60. i 70. lokuje poza jej granicami – w amatorskich klubach filmowych, w których eksperymenty przeprowadzali nieobciążeni artystycznością przedstawiciele różnych dziedzin wiedzy i kultury. Książka pokazuje związki kina amatorskiego – rozkwitającego w byłej Socjalistycznej Federacyjnej Republice Jugosławii dzięki publicznemu mecenatowi – ze sztukami wizualnymi i wzajemne oddziaływanie filmowców i artystów innych dziedzin. To właśnie artyści i filmowcy jugosłowiańscy jako pierwsi artyści neoawangardowi w bloku wschodnim próbowali badać własne uwikłania w rzeczywistość, jako pierwsi zaproponowali projekt jej alternatywnej modernizacji, różnej od tej, którą proponowały socjalistyczne władze. Specyficzne usytuowanie na styku sztuki modernistycznej i strategii postkonceptualnych oraz postminimalistycznych, na styku dwóch światów: zachodniego kapitalizmu i wschodniego komunizmu generowało oryginalne, niepowtarzalne fenomeny artystyczne, niemogące się pojawić nigdzie poza Jugosławią i tamtym czasem: twórczość Gorana Trbuljaka, Tomislava Gotovaca, Sanji Iveković, Dalibora Martinisa czy Mariny Abramović.

romanian cultural resolution

Romanian Cultural Resolution to nowa książka  wydawnictwa Hatje Cantz - obszerne kompendium tekstów i reprodukcji na temat najważniejszych współczesnych artystów z Rumunii. Publikacja powstała przy okazji serii wystaw w Club Electro Putere w Krajowie i Werkschau Spinnerei w Lipsku. Inspiracją dla kuratorów Alexandro Niculescu i Adriana Bojenoiu, była historia klubu dla robotników fabryki silników w Krajowej, w którym od lat 70. aż połowy lat 90. odbywały się różne projekty artystyczne, by podzielić los innych tego typu miejsc po transformacji ustrojowej - stając się pubem, dyskoteką, klubem fitness, aż wreszcie bankrutując. Nowo otwarte centrum sztuki współczesnej, założone przez Niculescu i Bojenoiu w tym samym miejscu nosi wdzięczną nazwę Club Electro Putere. Kuratorzy prezentują oni historię najnowszej sztuki rumuńskiej w świetle zmian po 1989 roku: eskalacji nacjonalistycznych nastrojów, ekonomicznych kosztów transformacji, kulturalnej amnezji etc. Książka podzielona jest na cztery działy: Fetish Factory, An Image Instead of a Title, Figurative Painting in Romania 1970-2010, Here and Then. Autorzy tekstów to: Marius Babias, Adrian Bojenoiu, Sebastian Cichocki, Livius Ciocârlie, Apsara DiQuinzio, Bogdan Ghiu, Anca Mihulet, Mihnea Mircan, Vlad Morariu, Cristian Nae, Amelia Pavel, Mihai Pop, Matt Price, Magda Radu, Raluca Voinea i Maxa Zoller. 

muzeum krytyczne

Oto powieść sensacyjna pod przykrywką krytycznego eseju o muzealnictwie (choć odwrotne odczytanie byłoby również uzasadnione). Profesor Piotr Piotrowski relacjonuje piętnaście miesięcy spędzonych na stanowisku dyrektora Muzeum Narodowego. Jak wiemy, przygoda z transformowaniem MN w "instytucję autokrytyczną, rewidującą własną tradycję, mierzącą się z własnym autorytetem", nie zakończyła się szczęśliwie. Niemniej jednak ostatnie słowo należy do Piotrowskiego. To właśnie jego historię, m. in. za sprawą tej czujnie napisanej książki, zapamiętają teraz kolejne pokolenia badaczy, poszukujący źródeł polskiego post-muzeum. Na rodzimym gruncie jest to pozycja wyjątkowa, nie ograniczająca się tylko i wyłącznie do przypadku Muzeum Narodowego, lecz diagnozująca i antycypująca tendencje w polskim muzealnictwie w szerszym planie: polityki kulturalnej i uwikłań ekonomicznych. 

speech matters

Oto kolejna publikacja z tegorocznego biennale sztuki w Wenecji. Tym razem towarzysząca pawilonowi duńskiemu, w którym to (kolejny dowód na postępującą degradację praktykowanego od ponad 100 lat sztywnego podziału narodowego) znajduje się grupowa, międzynarodowa wystawa zatytułowana „Speech Matters”. Zarówno ekspozycja jak i publikacja dotyczą wolności wypowiedzi i cenzury w sztuce oraz życiu publicznym – jednego z najgorętszych ostatnimi laty tematów w Danii, zwłaszcza gwałtownych reakcjach po opublikowaniu karykatur Mahometa w dzienniku Jyllands-Posten. Na wystawie znajdują się m.in. wyjątkowo niepoprawne, imitujące rasistowskie klisze komiksy Roberta Crumba o „zmurzynieniu” i „zżydzeniu” białej Ameryki, platforma do publicznych przemówień Thomasa Klippera, kolekcja winyli z przemówieniami polityków Sharon Hayes czy też doskonałe fotografie z serii „An American Index of the Hidden and Unfimiliar” autorstwa Taryn Simon. W pięknie zaprojektowanej książce do wystawy, oprócz reprodukcji i omówień prac artystów z wystawy znajdują się teksty Kathariny Gregos, Raoula Vaneigena, Christophera Hitchensa oraz wywiad z Antonio Negrim.   

a cookbook for political imagination

Ostatnie dni zespół bloga spędził w Wenecji. Oto kilka około-książkowych zapisów z tej podroży. Na początek ponad 400-stronicowa, z zewnątrz do złudzenia przypominająca biblię, publikacja A Cookbook for Political Imagination. Towarzyszy ona wystawie … i zadziwi się Europa Yael Bartany w Pawilonie Polonia na 54. Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Wenecji. Sebastian Cichocki i Galit Eilat, redaktorzy (na zdjęciu powyżej, przed pawilonem Polonia) tej świeżo opublikowanej książki piszą: "Nie jest to tradycyjny katalog wystawy, lecz zbiór politycznych "przepisów" i "instrukcji", powstały we współpracy z międzynarodową grupą ponad 50 pisarzy, artystów i naukowców. Teksty zebrane w książce mają bardzo różny charakter i dotyczą szerokiego zakresu zagadnień: od manifestów, artystycznych projektów, fikcji literackich po praktykę legislacyjną, urbanistykę, identyfikację wizualną, przepisy kucharskie i konkretne wskazówki dla członków Ruchu. Jest to pierwsza książka opublikowana pod auspicjami Ruchu Odrodzenia Żydowskiego w Polsce."
Za projekt graficzny wydawnictwa odpowiadają Guy Saggee i Avihai Mizrahi ze studia Shual (Tel Awiw). Na liście uczestników tego wydawniczego projektu znajdują się m. in.: Gish Amit, Yazid Anani, Ariella Azoulay, Marek Beylin, Achim Borchardt-Hume, Andrea Geyer, Mika Hannula, Daniel Hendrickson, Rafał Jakubowicz, Wam Kat, Yuval Kremnitzer, Renzo Martens, Oliver Ressler, Sarah Rifky, Lia Perjovschi, Chantal Pontbriand, Ila Ben Porat, Steven ten Thije, James Trainor oraz kolektyw WHW. Książkę dystrybuuje berliński Sternberg Press.

wonders and the order of nature

Lorraine Daston, Wonders and the Order of Nature, Zone Books 2001, 512 stron, czarno-białe ilustracje, okładka miękka, cena: 91 zł zamów>>

Książka o czasach w których ciekawość mogła być śmiertelnym grzechem a kolekcjonowanie łączyło w sobie pasję muzealnika z obsesją pracownika prosektorium. Lorraine Daston (autorka m. in. kanonicznych pozycji z kategorii "teoria rzeczy": "Things that Talk" oraz "Objectivity") wspólnie z Kathariną Pak napisały książkę o cudach i porządku natury oraz rzeczy w latach 1150 - 1750. Tematem tej akademicko-sensacyjnej publikacji jest m. in. kolekcjonowanie dziwów natury, monstra, społeczne znaczenie dziwnych faktów, bluźnierstwa, chorobliwa obsesja katalogowania, astrologia, gabinety osobliwości etc. Zaletą tej pięknej i opasłej książki (same przypisy i bibliografia ciągną się przez ponad 100 stron) są  również znakomite ilustracje (jak rycina przedstawiająca "oślego papieża" - stwora znalezionego w Tybrze w 1495 roku). Książka dla wszystkich zainteresowanych prapoczątkami muzealnictwa, fanów pisma "Cabinet" (książkę czyta się jak zbiór artykułów z tego magazynu), miłośników przyrodniczych kuriozów, cudów i "niezwykle rzadkich zdarzeń".